26-njy iýulda Germaniýanyň Federal hökümeti Germaniýanyň wodorod ykdysadyýetiniň ösüşini çaltlandyrmak we 2045-nji ýyla çenli howa bitaraplygy maksadyna ýetmäge kömek etmek umydy bilen Milli Wodorod Energetika Strategiýasynyň täze görnüşini kabul etdi.
Germaniýa polat we himiki maddalar ýaly ýokary derejede hapalanýan senagat pudaklaryndan çykýan parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak we daşary ýurtlardan getirilýän gazylyp alynýan ýangyçlara garaşlylygy azaltmak üçin geljekki energiýa çeşmesi hökmünde wodoroddan peýdalanmagy giňeltmäge çalyşýar. Üç ýyl mundan ozal, 2020-nji ýylyň iýun aýynda Germaniýa ilkinji gezek milli wodorod energiýa strategiýasyny yglan etdi.
Ýaşyl wodorod maksady iki esse artdy
Strategiýanyň täze görnüşi asyl strategiýanyň has täzelenmegi bolup, esasan wodorod ykdysadyýetiniň çalt ösdürilmegini, ähli pudaklaryň wodorod bazaryna deň derejede elýeterli bolmagyny, howa şertlerine laýyk gelýän ähli wodorodyň hasaba alynmagyny, wodorod infrastrukturasynyň çalt giňeldilmegini, halkara hyzmatdaşlygyny öz içine alýar. Wodorod energiýasyny öndürmek, daşamak, ulanmak we bazarlar üçin hereketleriň çarçuwasyny işläp düzmek üçin mundan beýläk-de ösüş we ş.m.
Gün we ýel ýaly gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri arkaly öndürilýän ýaşyl wodorod, Germaniýanyň geljekde gazylyp alynýan ýangyçlardan ýüz öwürmek meýilnamalarynyň esasyny düzýär. Üç ýyl mundan ozal teklip edilen maksat bilen deňeşdirilende, Germaniýanyň hökümeti täze strategiýada ýaşyl wodorod öndürmek kuwwatynyň maksadyny iki esse artdyrdy. Strategiýada 2030-njy ýyla çenli Germaniýanyň ýaşyl wodorod öndürmek kuwwatynyň 10 GW-a ýetjekdigi we ýurdy "wodorod elektrik stansiýasyna", tehnologiýanyň öňdebaryjy üpjün edijisine öwürjekdigi aýdylýar.
Çaklamalara görä, 2030-njy ýyla çenli Germaniýanyň wodorod islegi 130 telewt/sagada ýeter. Eger Germaniýa howa şertlerine garşy bitarap bolmak islese, bu isleg 2045-nji ýyla çenli 600 telewt/sagada ýetip biler.
Şonuň üçin, 2030-njy ýyla çenli öý hojalyklarynda ulanylýan suw elektroliz kuwwatynyň maksady 10 GW-a çenli ýokarlandyrylsa-da, Germaniýanyň wodorod isleginiň 50% -den 70% -ine çenli bölegi import arkaly kanagatlandyrylar we bu paý indiki birnäçe ýylda hem ýokarlanmagyny dowam etdirer.
Netijede, Germaniýanyň hökümeti aýratyn wodorod import strategiýasynyň üstünde işleýändigini aýdýar. Mundan başga-da, 2027-2028-nji ýyllarda Germaniýada täze gurluşyk ýa-da abatlaýyş işleri arkaly takmynan 1800 kilometrlik wodorod energiýa turba geçiriji ulgamyny gurmak meýilleşdirilýär.
“Wodorod maýa goýmak geljegimize, howanyň üýtgemegine, tehniki işlere we energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna maýa goýmakdyr” diýip, Germaniýanyň wise-kansleri we ykdysadyýet ministri Habek aýtdy.
Gök wodorody goldamagy dowam etdiriň
Täzelenen strategiýanyň çäginde Germaniýanyň hökümeti wodorod bazarynyň ösüşini çaltlandyrmak we "bütin gymmatlyk zynjyrynyň derejesini ep-esli ýokarlandyrmak" isleýär. Şu wagta çenli hökümetiň goldawy üçin maliýeleşdirme ýaşyl wodorod bilen çäklendi we maksat "Germaniýada ýaşyl, durnukly wodorodyň ygtybarly üpjünçiligini gazanmak" bolmagynda galýar.
Birnäçe ugurlarda bazaryň ösüşini çaltlandyrmak çärelerinden başga-da (2030-njy ýyla çenli ýeterlik wodorod üpjünçiligini üpjün etmek, berk wodorod infrastrukturasyny we ulanylyşlaryny gurmak, netijeli çarçuwa şertlerini döretmek), degişli täze kararlar wodorodyň dürli görnüşlerine döwlet goldawyny hem öz içine alýar.
Täze strategiýada teklip edilýän wodorod energiýasyna gönüden-göni maliýe goldawy ýaşyl wodorod öndürmek bilen çäklense-de, uglerod dioksidi zyňyndylary toplanyp saklanýan gazylyp alynýan ýangyçlardan (gök wodorod diýilýän) öndürilen wodorodyň ulanylmagy hem döwlet goldawyny alyp biler.
Strategiýada aýdylyşy ýaly, ýaşyl wodorod ýeterlik bolýança beýleki reňklerdäki wodorod hem ulanylmaly. Russiýa-Ukraina çaknyşygy we energiýa krizisi şertlerinde üpjünçilik howpsuzlygy maksady has-da möhüm boldy.
Gaýtadan dikeldilýän elektrik energiýasyndan öndürilýän wodorod, howanyň üýtgemegine garşy göreşde, aýratyn hem gaz zyňyndylary köp bolan agyr senagat we awiasiýa ýaly pudaklar üçin barha köp derman hökmünde kabul edilýär. Şeýle hem, gaýtadan dikeldilýän energiýa önümçiliginiň pes döwründe ätiýaçlyk hökmünde wodorod stansiýalary bilen elektrik ulgamyny güýçlendirmegiň usuly hökmünde kabul edilýär.
Wodorod önümçiliginiň dürli görnüşlerini goldamak ýa-da goldamamak baradaky jedellerden başga-da, wodorod energiýasynyň ulanylyş ugurlary hem ara alnyp maslahatlaşylýan meseleleriň biri boldy. Täzelenen wodorod strategiýasynda wodorodyň dürli ulanylyş ugurlarynda ulanylmagynyň çäklendirilmeli däldigi aýdylýar.
Şeýle-de bolsa, milli maliýeleşdirme wodorodyň ulanylmagynyň "mutlak zerur bolan ýa-da başga alternatiwa bolmadyk" ugurlara gönükdirilmelidir. Germaniýanyň milli wodorod energiýa strategiýasy ýaşyl wodorodyň giňden ulanylmagynyň mümkinçiligini göz öňünde tutýar. Üns pudaklaýyn birleşdirmäge we senagat özgertmelerine gönükdirilendir, ýöne Germaniýanyň hökümeti geljekde ulag pudagynda wodorodyň ulanylmagyny hem goldaýar. Ýaşyl wodorod senagatda, awiasiýa we deňiz ulaglary ýaly uglerodsyzlandyrylmagy kyn bolan beýleki pudaklarda we himiki prosesler üçin çig mal hökmünde iň uly mümkinçilike eýedir.
Strategiýada energiýa netijeliligini ýokarlandyrmagyň we gaýtadan dikeldilýän energiýanyň giňelmegini çaltlandyrmagyň Germaniýanyň howa maksatlaryna ýetmek üçin örän möhümdigi aýdylýar. Şeýle hem, gaýtadan dikeldilýän elektrik energiýasynyň gönüden-göni ulanylmagynyň köp halatlarda, meselem, elektrik awtoulaglarynda ýa-da ýylylyk nasoslarynda has amatlydygy, sebäbi onuň wodorod ulanmak bilen deňeşdirilende konwersiýa ýitgileriniň azdygy bellendi.
Germaniýanyň hökümeti ýol ulaglary üçin wodorodyň diňe agyr täjirçilik ulaglarynda ulanylyp bilinjekdigini, ýyladyş üçin bolsa "gaty seýrek ýagdaýlarda" ulanyljakdygyny aýtdy.
Bu strategik täzelenme Germaniýanyň wodorod energiýasyny ösdürmek baradaky tutanýerliligini we isleglerini görkezýär. Strategiýada 2030-njy ýyla çenli Germaniýanyň "wodorod tehnologiýasynyň esasy üpjün edijisine" öwrüljekdigi we Ýewropa we halkara derejelerinde wodorod energiýa senagaty üçin ösüş çarçuwasyny, mysal üçin, ygtyýarnama beriş amallaryny, bilelikdäki standartlary we güwälendirme ulgamlaryny we ş.m. döretjekdigi aýdyň görkezilýär.
Germaniýanyň energiýa boýunça bilermenleri wodorod energiýasynyň häzirki energiýa geçişiniň henizem ýetmeýän bölegi bolup durýandygyny aýtdylar. Onuň energiýa howpsuzlygyny, howa bitaraplygyny we bäsdeşligiň ýokarlanmagyny birleşdirmäge mümkinçilik berýändigini gözardy edip bolmaz.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 8-nji awgusty
