Bu ýyl “Bir guşak, bir ýol” başlangyjynyň we Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň işe girizilmeginiň 10 ýyllygy bellenilýär. Hytaý we Pakistan uzak wagtlap Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň ýokary hilli ösüşini öňe sürmek üçin bilelikde işlediler. Olaryň arasynda energiýa hyzmatdaşlygy Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesini “nurlandyrdy”, iki ýurduň arasyndaky alyş-çalyşlaryň has çuňňur, has amaly we has köp adama peýda getirmegine yzygiderli ýardam berdi.
“Men Pakistanyň Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň çäginde dürli energiýa taslamalaryna baryp gördüm we 10 ýyl mundan ozal Pakistanyň elektrik energiýasynyň ýetmezçiliginiň agyr ýagdaýyna şaýat boldum, häzirki wagtda bolsa dürli ýerlerde Pakistana howpsuz we durnukly elektrik energiýasy bilen üpjün edýän energiýa taslamalaryna şaýat boldum. Pakistan tarapy Hytaýa Pakistanyň ykdysady ösüşini goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirýär.” “Pakistanyň energetika ministri Hulam Dastir Han ýakynda geçirilen çärede şeýle diýdi.
Hytaýyň Milli Ösüş we Reformalar Komissiýasynyň maglumatlaryna görä, geçen ýylyň noýabr aýyndan bäri koridoryň çäginde 12 energiýa hyzmatdaşlygy taslamasy täjirçilik taýdan işledilýär we Pakistanyň elektrik üpjünçiliginiň üçden bir bölegini üpjün edýär. Şu ýyl Hytaý-Pakistan Ykdysady Koridorynyň çäginde energiýa hyzmatdaşlygy taslamalary çuňlaşmagyny we berkemegini dowam etdirip, ýerli ilatyň elektrik energiýasyny sarp etmegini gowulandyrmaga möhüm goşant goşýar.
Ýakynda, Hytaý Gezhouba Topary tarapyndan maýa goýlan we gurlan Pakistanyň Sujijinari gidroelektrik stansiýasynyň (SK gidroelektrik stansiýasy) soňky generator toplumynyň 1-nji blokunyň rotory üstünlikli ýerine galdyryldy. Blokyň rotorynyň ýumşak galdyrylmagy we ýerleşdirilmegi SK gidroelektrik stansiýa taslamasynyň esasy blokunyň gurnalmagynyň tamamlanjakdygyny görkezýär. Demirgazyk Pakistanyň Keýp welaýatynyň Mansera şäherindäki Kunha derýasyndaky bu gidroelektrik stansiýasy Pakistanyň paýtagty Yslamabatdan takmynan 250 kilometr uzaklykda ýerleşýär. Ol 2017-nji ýylyň ýanwarynda gurluşygyna başlandy we Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň ileri tutulýan taslamalarynyň biridir. Häzirki wagtda gurulýan dünýäde iň uly impuls gidroelektrik stansiýasy bolan elektrik stansiýasynda 221 MW kuwwatlylykly jemi 4 impuls gidrogenerator toplumy gurnaldy. Häzirki wagta çenli SK gidroelektrik stansiýasynyň umumy gurluşygynyň ösüşi 90% -e golaý. Ol gurlup gutarylandan we işe girizilenden soň, ýylda ortaça 3,212 milliard kWt/sag energiýa öndürip, takmynan 1,28 million tonna standart kömür tygşytlamaga, 3,2 million tonna uglerod dioksidi zyňyndylaryny azaltmaga we 1 milliondan gowrak hojalygy energiýa bilen üpjün etmäge garaşylýar. Pakistanyň hojalyklary üçin elýeterli, arassa elektrik energiýasy.
Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň çäginde gurlan başga bir gidroelektrik stansiýasy, Pakistandaky Karot gidroelektrik stansiýasy hem ýakynda elektrik energiýasyny öndürmek üçin elektrik ulgamyna birikdirilen we howpsuz işlemegiň birinji ýyllygyny belledi. 2022-nji ýylyň 29-njy iýunynda elektrik energiýasyny öndürmek üçin elektrik ulgamyna birikdirilenden bäri, Karot elektrik stansiýasy howpsuzlyk önümçiligini dolandyrmak ulgamynyň gurluşygyny kämilleşdirmegini dowam etdirdi, 100-den gowrak howpsuzlyk önümçiligini dolandyrmak ulgamlaryny, amallaryny we ulanyş görkezmelerini düzdi, okuw meýilnamalaryny düzdi we ornaşdyrdy, şeýle hem dürli düzgünleri we düzgünleri berk ýerine ýetirdi. Elektrik stansiýasynyň howpsuz we durnukly işlemegini üpjün ediň. Häzirki wagtda yssy we gyzgyn tomus möwsümi we Pakistanda elektrik energiýasyna uly isleg bar. Karot gidroelektrik stansiýasynyň 4 sany elektrik stansiýasy doly kuwwatly işleýär we ähli işgärler gidroelektrik stansiýasynyň howpsuz işlemegini üpjün etmek üçin öň hatarda yhlasly işleýärler. Karot taslamasynyň golaýyndaky Kanand obasynyň oba ýaşaýjysy Mohammad Merban şeýle diýdi: "Bu taslama töweregimizdäki jemgyýetlerimize anyk peýda getirdi we sebitdäki infrastrukturany we ýaşaýyş şertlerini gowulandyrdy". Suw elektrik stansiýasy gurlandan soň, obada elektrik togunyň kesilmegine zerurlyk ýok we Muhammediň kiçi ogly Inan indi garaňkyda öý işlerini etmeli däl. Jilum derýasynda ýalpyldap duran bu "ýaşyl merjen" yzygiderli arassa energiýa berýär we pakistanlylaryň has gowy durmuşyny ýagtylandyrýar.
Bu energiýa taslamalary Hytaý bilen Pakistanyň arasyndaky pragmatik hyzmatdaşlyga güýçli itergi berdi, iki ýurduň arasyndaky alyş-çalyşlaryň has çuňňur, has amaly we has köp adama peýda getirmegini yzygiderli öňe sürdi, şonuň üçin Pakistanyň we tutuş sebitiň adamlary "Bir guşak, bir ýol" jadygöýlüginiň jadygöýlügini görüp bilerler. On ýyl mundan ozal Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesi diňe kagyz ýüzündedi, ýöne häzirki wagtda bu garaýyş energiýa, infrastruktura, maglumat tehnologiýalary we sosial-ykdysady ösüş ýaly dürli taslamalarda 25 milliard ABŞ dollaryndan gowrak möçberde amala aşyryldy. Pakistanyň meýilnamalaşdyryş, ösüş we ýörite taslamalar ministri Ahsan Ikbal Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň işe girizilmeginiň 10 ýyllygy mynasybetli geçirilen dabarada eden çykyşynda Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň gurluşygynyň üstünliginiň Pakistan bilen Hytaýyň arasyndaky dostlukly alyş-çalyşlary, özara peýdany we özara peýdaly netijeleri, şeýle hem halklaryň dünýä nusgasynyň peýdasyny görkezýändigini aýtdy. Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesi Pakistan bilen Hytaýyň arasyndaky däp bolan syýasy özara ynam esasynda iki ýurduň arasyndaky ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny has-da ösdürýär. Hytaý “Bir guşak, bir ýol” başlangyjynyň çäginde Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesini gurmagy teklip etdi, bu bolsa diňe bir ýerli ykdysady we sosial ösüşe goşant goşman, eýsem sebitiň parahatçylykly ösüşine itergi berýär. “Bir guşak, bir ýol” taslamasynyň bilelikdäki gurluşygynyň esasy taslamasy hökmünde Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesi iki ýurduň ykdysadyýetini ýakyndan baglanyşdyrar we mundan çäksiz ösüş mümkinçilikleri dörär. Koridoryň ösüşi iki ýurduň hökümetleriniň we halklarynyň bilelikdäki tagallalaryndan we yhlaslylygyndan aýrylmazdyr. Ol diňe bir ykdysady hyzmatdaşlygyň baglanyşygy däl, eýsem dostlugyň we ynamyň nyşanydyr. Hytaýyň we Pakistanyň bilelikdäki tagallalary bilen Hytaý-Pakistan ykdysady geçelgesiniň tutuş sebitiň ösüşine ýol görkezjekdigine ynanýarlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 14-nji iýuly
