Elektrik awtoulaglarynyň möhüm bölegi hökmünde litium-ion batareýalary ulanyş tapgyrynda daşky gurşawa belli bir derejede täsir eder. Daşky gurşawa täsiriň giňişleýin seljermesi üçin 11 dürli materialdan ybarat litium-ion batareýa toplumlary gözleg obýekti hökmünde saýlandy. Daşky gurşawa düşýän ýüküň möçberini kesgitlemek üçin ýaşaýyş döwrüniň bahalandyrma usulyny we entropiýa agram usulyny ulanmak arkaly daşky gurşaw batareýasynyň häsiýetlerine esaslanýan köp derejeli indeks bahalandyrma ulgamy döredilýär.
Ulag senagatynyň çalt ösüşi1 ykdysady we sosial ösüşde aýratyn möhüm rol oýnaýar. Şol bir wagtyň özünde, ol köp mukdarda gazylyp alynýan ýangyçlary sarp edýär we bu bolsa daşky gurşawyň çynlakaý hapalanmagyna sebäp bolýar. Halkara energiýa agentliginiň (IEA) maglumatlaryna görä (2019), global CO2 zyňyndylarynyň üçden bir bölegi ulag pudagyndan gelýär. Global ulag senagatynyň ägirt uly energiýa islegini we daşky gurşawa düşýän ýükü azaltmak üçin ulag senagatynyň elektrikleşdirilmegi hapa zyňyndylaryny azaltmak üçin esasy çäreleriň biri hasaplanýar. Şeýlelik bilen, ekologiýa taýdan arassa we durnukly ulaglaryň, esasanam elektrik ulaglarynyň (EW) döredilmegi awtoulag senagaty üçin geljegi uly warianta öwrüldi.
12-nji bäş ýyllyk meýilnamadan (2010-2015) başlap, Hytaý hökümeti syýahaty has arassa etmek üçin elektrik ulaglaryny ulanmagy höweslendirmek kararyna geldi. Şeýle-de bolsa, agyr ykdysady krizis ýurtlary energiýa krizisi, gazylyp alynýan ýangyçlaryň bahalarynyň ýokarlanmagy, ýokary işsizlik, inflýasiýa ýaly meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolmaga mejbur etdi, bu bolsa jemgyýetçilik pikirlenişine, adamlaryň sarp edijilik ukybyna we hökümetiň karar kabul etmegine täsir etdi. Şeýlelik bilen, elektrik ulaglarynyň pes kabul edilmegi we kabul edilmegi bazarda elektrik ulaglarynyň irki kabul edilmegine päsgel berýär.
Tersine, ýangyç bilen işleýän ulaglaryň satuwy pese gaçmagyny dowam etdirdi we eýeleriniň sanynyň artmagy haýallady. Başgaça aýdylanda, düzgünleriň ýerine ýetirilmegi we daşky gurşaw baradaky habardarlygyň oýanmagy bilen, adaty ýangyç bilen işleýän ulaglaryň satuwy elektrik ulaglarynyň satuwynyň tersine üýtgedi we elektrik ulaglarynyň ýaýrama derejesi çalt depginde artýar. Häzirki wagtda litium-ion batareýalary (LIB) ýeňil agramy, gowy öndürijiligi, ýokary energiýa dykyzlygy we ýokary kuwwatlylygy sebäpli elektrik ulaglary ulgamynda iň gowy saýlawdyr. Mundan başga-da, batareýa saklaýyş ulgamlary üçin esasy tehnologiýa hökmünde litium-ion batareýalary durnukly energiýa ösüşi we uglerod zyňyndylarynyň ep-esli azaldylmagy babatda hem uly mümkinçiliklere eýedir.
Mahabatlandyryş prosesinde elektrik ulaglary käwagt zyýanly gazlary çykarmaýan ulaglar hökmünde garalýar, ýöne olaryň batareýalarynyň öndürilmegi we ulanylmagy daşky gurşawa uly täsir edýär. Netijede, soňky barlaglar elektrik ulaglarynyň ekologiýa taýdan peýdasyna has köp üns berdi. Elektrik ulaglarynyň öndürilmeginiň, ulanylmagynyň we zyňylmagynyň üç tapgyry boýunça köp gözleg işleri alnyp barylýar, Hytaýyň elektrik ulaglary bazarynda iň köp ulanylýan üç litium nikel kobalt marganes oksidi (NCM) we litium demir fosfat (LFP) batareýalary gözleg predmeti hökmünde alnyp, bu üç batareýanyň dartgy batareýalarynyň öndürilmegi, ulanylmagy we gaýtadan işlenilmegi tapgyrlarynyň ömür aýlawynyň bahalandyrmasyna (LCA) esaslanyp, ýörite seljerme geçirildi. Netijeler litium demir fosfat batareýasynyň umumy şertlerde üçlü batareýadan has gowy daşky gurşaw görkezijilerine eýedigini, ýöne ulanyş tapgyryndaky energiýa netijeliliginiň üçlü batareýa ýaly gowy däldigini we gaýtadan işlenilmegi üçin has köp gymmata eýedigini görkezýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 10-njy awgusty
