Ýakynda Halkara Energetika Agentligi “Elektrik energiýasy 2024” hasabatyny çap etdi, onda dünýä elektrik energiýasyna bolan islegiň 2023-nji ýylda 2,2% artjakdygy, bu bolsa 2022-nji ýyldaky 2,4% ösüşden pes boljakdygy görkezilýär. Hytaýda, Hindistanda we Günorta-Gündogar Aziýanyň köp ýurtlarynda 2023-nji ýylda elektrik energiýasyna bolan islegiň güýçli ösüşini görseler-de, ösen ykdysadyýetlerde elektrik energiýasyna bolan isleg makroykdysady gurşawyň haýallygy we ýokary inflýasiýa sebäpli ep-esli pese gaçdy, önümçilik we senagat önümçiligi hem haýal boldy.
Halkara Energiýa Agentligi global elektrik energiýasyna bolan islegiň indiki üç ýylyň dowamynda has çalt depginde artmagyna we 2026-njy ýyla çenli ýylda ortaça 3,4% bolmagyna garaşýar. Bu ösüş global ykdysady garaýyşlaryň gowulanmagy bilen baglanyşykly bolup, ösen we ösüp gelýän ykdysadyýetlere elektrik energiýasyna bolan islegiň ösüşini çaltlaşdyrmaga kömek eder. Esasanam ösen ykdysadyýetlerde we Hytaýda ýaşaýyş jaýlarynyň we ulag pudaklarynyň elektrikleşdirilmeginiň dowam etmegi we maglumat merkezi pudagynyň ep-esli giňeldilmegi elektrik energiýasyna bolan islegi goldar.
Halkara Energiýa Agentligi maglumat merkezlerinde, emeli intellektde we kriptowalýuta senagatynda global elektrik energiýasynyň sarp edilişiniň 2026-njy ýylda iki esse artyp biljekdigini çaklaýar. Maglumat merkezleri köp sebitlerde elektrik energiýasyna bolan islegiň ösüşiniň möhüm hereketlendiriji güýji bolup durýar. 2022-nji ýylda dünýäde takmynan 460 terawatt sagat sarp edilenden soň, maglumat merkezleriniň umumy elektrik energiýasynyň sarp edilişi 2026-njy ýylda 1000 terawatt sagatdan gowrak bolup biler. Bu isleg takmynan Ýaponiýanyň elektrik energiýasynyň sarp edilişine deňdir. Güýçlendirilen düzgünler we tehnologiýanyň kämilleşdirilmegi, şol sanda netijeliligiň ýokarlandyrylmagy, maglumat merkezleriniň energiýa sarp edilişiniň artmagyny haýallaşdyrmak üçin örän möhümdir.
Energiýa üpjünçiligi babatda hasabatda pes zyňyndyly energiýa çeşmelerinden (gün, ýel we gidroenergiýasy ýaly gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini, şeýle hem ýadro energiýasyny öz içine alýan) elektrik energiýasyny öndürmegiň rekord derejä ýetjekdigi we şonuň bilen birlikde gazylyp alynýan ýangyç elektrik energiýasyny öndürmegiň paýynyň azaljakdygy aýdylýar. 2025-nji ýylyň başynda gaýtadan dikeldilýän energiýa kömürden öňe geçip, global elektrik energiýasynyň umumy önümçiliginiň üçden bir böleginden gowragyny emele getirer. 2026-njy ýyla çenli pes zyňyndyly energiýa çeşmeleriniň global elektrik energiýasynyň öndürilişiniň tas 50% -ni emele getirmegine garaşylýar.
Halkara Energetika Agentligi tarapyndan öň çap edilen 2023-nji ýyl üçin kömür bazarynyň ýyllyk hasabatynda, 2023-nji ýylda rekord derejä ýetenden soň, dünýä kömür isleginiň indiki birnäçe ýylda pese gaçma meýlini görkezjekdigi görkezilýär. Hasabatda dünýä kömür isleginiň azaljakdygy ilkinji gezek çaklanylýar. Hasabatda 2023-nji ýylda dünýä kömür isleginiň öňki ýyl bilen deňeşdirilende 1,4% artjakdygy we ilkinji gezek 8,5 milliard tonnadan geçjekdigi çaklanylýar. Şeýle-de bolsa, gaýtadan dikeldilýän energiýa kuwwatynyň ep-esli giňelmegi sebäpli, hökümetler has güýçli arassa energiýa we howa syýasatyny yglan etmeseler we durmuşa geçirmeseler-de, dünýä kömür islegi 2026-njy ýylda 2023-nji ýyl bilen deňeşdirilende 2,3% azalar. Mundan başga-da, geljek ýyllarda islegiň azalmagy bilen dünýä kömür söwdasy azalar diýlip garaşylýar.
Halkara Energiýa Agentliginiň direktory Birol gaýtadan dikeldilýän energiýanyň çalt ösüşi we ýadro energiýasynyň yzygiderli giňelmegi geljekki üç ýylda dünýä elektrik energiýasyna bolan islegiň ösüşini bilelikde kanagatlandyrjakdygyna garaşylýandygyny aýtdy. Bu, esasan, barha elýeterli gün energiýasy bilen baglanyşykly gaýtadan dikeldilýän energiýanyň uly depgini bilen, şeýle hem ýadro energiýasynyň möhüm gaýdyp gelmegi bilen baglanyşyklydyr.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 2-nji fewraly
